ÜNİVERSİTE EĞİTİMİ Mezun olanlar, yükseköğretim kurumlarına girebilmek için Öğrenci Seçme Sınavına (ÖSS) katılma hakkına sahiptirler. Ayrıca, 4702 sayılı Kanun gereğince sınavsız olarak alanlarındaki meslek yüksek okulu programlarına girebilmektedirler.
Mezunlarımızın Sınavsız Geçişten Yararlanarak Tercih Edebilecekleri Yükseköğretim Programlarını Görmek İçin Tıklayınız |
|---|
1. MESLEKİ-TEKNİK EĞİTİMDE ORTA VE YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA PROGRAM BÜTÜNLÜĞÜNÜN VE DEVAMLILIĞININ SAĞLANMASI (SINAVSIZ GEÇİŞ) PROJESİNE NEDEN GEREK GÖRÜLDÜ Teknolojide yaşanan hızlı değişme ve gelişmeler, pazarların küreselleşmesi, iletişimin artması, bilgi alışverişinin ve ulaşımın kolaylaşması, serbest ticaret engellerinin kaldırılması yönündeki gelişmeler ülkelerin ulusal ekonomilerini etkilemiş ve rekabeti ön plana çıkarmıştır. İşletmelerin ürettikleri çok çeşitli mal ve hizmeti zamanında ve kaliteli olarak teslim etmek konusunda daha duyarlı olmaları, teknolojiyi anlayan, yorumlayan, uygulayabilen, verimli ve kaliteli mal ve hizmet üretebilen yüksek nitelikli iş gücünü, kaynakların etkili ve verimli kullanımını, en az kaynak kullanarak en çok yarar sağlama ilkesinin hayata geçirilmesini ön plana çıkarmıştır. Ülkemizde de uluslararası rekabet koşullarına uyum sağlayabilecek mal ve hizmetlerin üretilmesinde görev alacak iş gücünün yetiştirilmesinde bugüne kadar uygulanmakta olan yaklaşımlardan daha farklı yaklaşımlara ihtiyaç olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, Beş Yıllık Kalkınma Planları ve hükümet programlarında yer alan amaç, ilke, hedef ve politikalar doğrultusunda 16'ncı Milli Eğitim Şûrasında çok önemli kararlar alınmış ve 8 yıllık ilköğretim üzerine mesleki ve teknik eğitim ağırlıklı bir eğitim sistemi oluşturulması ve hayata geçirilmesi görüşü benimsenmiştir. VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planında 2001-2002 öğretim yılı okullaşma oranlarının zorunlu sekiz yıllık eğitimde % 100, ortaöğretimde genel liselerde % 40.5, meslek liselerinde % 34.5 olmak üzere % 75 ve yükseköğretimde ise % 31 olması hedeflenmiştir. Ülkemizin giderek artan mesleki ve teknik eğitim ihtiyacını karşılamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan planlamalarda; Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde olduğu gibi milli eğitim sisteminin mesleki ve teknik eğitim ağırlıklı bir yapıya kavuşturulması ve ortaöğretimde okullaşma oranlarının genel eğitimde % 35, mesleki eğitimde % 65 olması öngörülmüştür. Ancak şimdiye kadar alınmış ve alınmakta olan tüm önlemlere rağmen plan hedeflerinin gerisinde kalınmıştır. Mesleki ve teknik eğitimin yükseköğretim boyutunun da gerek nicelik gerekse nitelik olarak yeterli bir düzeyde olmadığı bir gerçektir. Sayıları her geçen gün artmakta olan meslek yüksekokulları (MYO) iş dünyasının ihtiyaç duyduğu nitelikli ara kademe insan gücünü yetiştirme istikametinde olumlu gelişmeler kaydetmeye devam etmektedirler. 2000-2001 eğitim-öğretim yılı itibariyle 555 MYO'dan 413'ü faal durumdadır. Tüm yurt sathına dağılmış bulunan bu okullarda halkın ve yerel yönetimlerin ilgi ve desteği artarak devam etmektedir. Bu okullarda teknik, sağlık, iktisadi ve idari alanlarında 298 program türünde eğitim-öğretim yapılmaktadır. Mevcut meslek yüksekokullarının bazılarının kendilerine ait binaları bulunmamaktadır. Bir kısmı devlet dairelerinin kullandığı binalarda eğitim yapmakta, bazıları ise başka okul ve kurumlarla aynı binayı paylaşmaktadırlar. Bu okulların atölye ve laboratuvarları endüstrinin uyguladığı teknolojiye uygun olarak donatılmamıştır. Meslek yüksekokullarının bazıları kendilerine alt yapı teşkil eden mesleki ve teknik liselerden tesis, araç ve gereç bakımından daha üstün bir düzeye henüz ulaşamamıştır. Türk yükseköğretim sisteminin genelinde olduğu gibi meslek yüksekokullarında da öğretim elemanı sıkıntısı vardır. 2000-2001 eğitim-öğretim yılı itibariyle MYO'larda görev yapan öğretim elemanı sayısı 5 307 olup öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısı 46'dır. Bu oran Almanya'da 5, Avustralya'da 8, Belçika'da 10, Hollanda'da 14, Japonya'da 9, Kore ve ABD'de 21, Macaristan'da 11'dir. Artan öğrenci sayısına paralel olarak bu yüksek oranın korunması durumunda dahi 2005 yılında yaklaşık 10 000 yeni öğretim elemanının, oranın 46'dan 35'e düşürülmesi hedeflendiğinde ise yaklaşık 14 000 yeni öğretim elemanının istihdamı gerekecektir. Meslek yüksekokullarında 2000-2001 eğitim-öğretim yılında 239 271 öğrenci öğrenim görmüş ve 45 188 öğrenci mezun olarak iş dünyasının hizmetine sunulmuştur. Mesleki ve teknik eğitimdeki okullaşma oranı henüz çağdaş ülkeler seviyesine çıkarılamamıştır. Halihazırda meslek yüksekokullarının örgün öğretimdeki payı % 24.2, toplam öğretimdeki payı ise % 14.7 olup çok düşük düzeydedir. Bu oran ileri ülkelerin çoğunda % 30'un üzerinde olup Avustralya'da % 66, Singapur'da % 63, Japonya'da % 44, ABD'de % 37'dir. Yapılan araştırmalar 2000'li yıllarda iş dünyasının iş gücü ihtiyacının dörtte üçünün önlisans seviyesinde eğitimle yetiştirilmesi gereğini ortaya koymaktadır. Ancak, ülkemizdeki iş gücünün ortalama % 77'si ilkokul/ ilköğretim, % 15'i ortaöğretim ve % 8'i de yükseköğretim düzeyinde eğitim almıştır. Bu kadar düşük eğitim seviyesi ile Türk endüstrisinin gelişmiş ülkelerle rekabet etmesi mümkün değildir. |
Mesleki ve teknik eğitimdeki bilinen dar boğazları aşmak, beş yıllık
kalkınma planları ve hükümet programlarındaki plan hedeflerine
ulaşabilmek için birçok çözüm önerisi geliştirilmiştir. Bunlardan
bazıları şunlardır: Her çalışmanın ve çözüm önerisinin dar boğazların aşılmasında ayrı bir yeri ve katkısı olduğu bir gerçektir. Ancak yapılan çalışmalar sonunda "Mesleki ve Teknik Orta ve Yükseköğretim Kurumları Arasında Program Bütünlüğünün ve Devamlılığının Sağlanması Projesi veya diğer adıyla Sınavsız Geçiş Projesi'nin meslek yüksekokullarında okuyan öğrenci sayılarının artırılmasına ve dolaysıyla mesleki ve teknik eğitimde okullaşma oranının yükseltilerek çağdaş ülkeler seviyesine yaklaştırılmasına önemli katkılarda bulunacağı değerlendirilmiştir. Bu projeye 1998 yılında Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunun oluşturduğu çalışma grupları ile başlanmış, bunların hazırladıkları öneriler tartışılarak geliştirilmiş ve yasa taslağı haline getirilerek Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur. Tasarı, 4702 Sayılı Kanun olarak 10 Temmuz 2001'de yasalaşmış ve 24458 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 4702 sayılı Kanunun tam olarak uygulama alanına sokulması ile ülkemizin mesleki ve teknik eğitim alanında önemli başarılara imza atacağı ve bunun sonunda mesleki ve teknik eğitimde reform niteliğinde sonuçlara ulaşılabileceği umulmaktadır. 2. SINAVSIZ GEÇİŞİN AMAÇLARI Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunlarının meslek yüksekokullarına sınavsız olarak yerleştirilmeleri, aşağıdaki amaçların gerçekleşmesine yardımcı olacaktır:
3. 4702 SAYILI KANUN'DA SINAVSIZ GEÇİŞLE İLGİLİ ÖNEMLİ HUSUSLAR Mesleki ve Teknik Eğitim Bölgesi (METEB), bir veya daha fazla meslek yüksekokuluyla öğretim programları bütünlüğü ve devamlılığı içinde ilişkilendirilmiş mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından oluşan eğitim bölgesidir. Her ilde en az bir METEB kurulacaktır. METEB'lerde, çağdaş bilim ve teknolojideki değişme ve gelişmelere uygun olarak ekonominin gereksinim duyduğu alanlarda yüksek nitelikli iş gücü yetiştirmek üzere, bir veya daha fazla meslek yüksekokulu ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları, öğretim programları bütünlüğü ve devamlılığı içinde ilişkilendirilecektir. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olan öğrenciler, istedikleri takdirde bitirdikleri programın devamı niteliğinde veya buna en yakın programların uygulandığı, |
öncelikle kendi mesleki ve teknik eğitim bölgesi içinde yer alan veya bölgesi dışındaki, meslek yüksekokullarına sınavsız olarak yerleştirileceklerdir. Sınavsız olarak meslek yüksekokullarına yerleştirilip mezun olanlar, mezunların yüzde onundan az olmamak üzere ayrılacak kontenjanlara göre alanlarındaki lisans programlarına dikey geçiş yapabileceklerdir. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından birini bitirip de sınavsız geçişle herhangi bir meslek yüksekokulu veya açıköğretim önlisans programına girmek istemeyen öğrenciler, üniversite sınavlarına girmek ve kazanmak suretiyle arzu ettikleri lisans programlarına devam edebilirler. Başka bir deyişle, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından herhangi birini bitirip de METEB kapsamı dışındaki bir yükseköğretim programına girmek isteyen öğrenciler, üniversite giriş sınavlarına başvurmak ve sınavlarda başarılı olmak suretiyle fakülte ve yüksekokulların lisans programlarına devam edebilirler. Bu öğrencilerin yerleştirilmeleri mevcut ve yürürlükte olan usullere göre ÖSYM tarafından yapılmaya devam edilecektir. 4. SINAVSIZ GEÇİŞLE İLGİLİ TEMEL İLKELER, KURALLAR VE YERLEŞTİRME ESASLARI 4702 sayılı Kanun uyarınca mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olacakların/olanların istedikleri taktirde, bitirdikleri programın devamı niteliğinde veya buna en yakın programların uygulandığı, öncelikle kendi mesleki ve teknik eğitim bölgesi içinde yer alan veya bölgesi dışındaki meslek yüksekokulları ile açıköğretim önlisans programlarına sınavsız olarak yerleştirme işlemleri ÖSYM tarafından yürütülecektir. 2002-ÖSS'ye başvuran mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olacak/olan adayların sınavsız geçiş için ayrıca başvurmalarına gerek yoktur. Bu adaylar 2002'deki sınavsız geçiş için de başvurmuş sayılacaklardır. 2002-ÖSS'ye başvurmamış olan adaylar için sınavsız geçişle ilgili 2002-MSG Kılavuzu hazırlanmıştır. Bu kılavuz sadece 2002-ÖSS'ye başvurmayan mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olacak/olan adaylara hitap etmektedir. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından meslek yüksekokullarına sınavsız geçiş (MSG), öğretim yılı sonunda sınavsız olarak önce genel yerleştirme, sonra ek yerleştirme olmak üzere iki defa uygulanacaktır. Genel yerleştirmede sadece meslek yüksekokulları ve açıköğretim önlisans programlarına sınavsız geçiş hakkı olanların yerleştirilmeleri yapılacaktır. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumu mezunu olmayan genel lise mezunları (fen lisesi, Anadolu lisesi vb.) genel yerleştirme için meslek yüksekokulları programları arasında tercih yapamayacaklardır. Ek yerleştirme, sınavsız yerleştirme yapılan meslek yüksekokullarında kayıtlar tamamlandıktan sonra boş kalan kontenjanlar için yapılacaktır. Ek yerleştirmede meslek yüksekokulları programlarına sınavsız geçiş hakkı olan adaylara öncelik tanınacak, kontenjanlar dolmazsa genel lise mezunlarından ÖSS sınavında 105,000 ve daha fazla puan alan adaylar yüksek puan alanlardan başlamak üzere yerleştirilebileceklerdir. Genel yerleştirme sırasında açıköğretim programları dışında sınavlı veya sınavsız bir yükseköğretim programına yerleştirilen adaylar, ek yerleştirmeye başvuramayacaklardır. MSG'de mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olacak/olan adaylar, bitirdikleri programın devamı niteliğinde veya buna en yakın programların uygulandığı meslek yüksekokulları ile açıköğretim önlisans programlarına, 2002-MSG Kılavuzunda belirtilen önceliklere göre bilgisayarla yerleştirileceklerdir. 2002-MSG sonuçları sadece 2002-2003 öğretim yılı için geçerli olacaktır. Adayların, meslek yüksekokullarıyla açıköğretim önlisans programlarına sınavsız geçiş işlemlerinde kullanılacak mesleki ortaöğretim başarı puanları (MOBP), 2002-MSG Kılavuzunun 3. bölümünde açıklandığı gibi hesaplanacaktır. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının hangi alan/kol/bölümlerinden mezun olacak/olan adayların sınavsız olarak meslek yüksekokullarıyla açıköğretim önlisans programlarına yerleştirilebilecekleri 2002-MSG Kılavuzu Tablo-1'de yer almaktadır. Bu tabloda mezun olabilecekleri/oldukları alan/kol/bölüm karşısında meslek yüksekokulu ve açıköğretim önlisans programı bulunmayan adayların başvuru yapmalarına gerek yoktur. MSG'de adaylar öncelikle, varsa kendi mesleki ve teknik eğitim bölgesi (METEB) içinde yer alan meslek yüksekokullarına yerleştirileceklerdir. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olacak/olan adayların 2002-2003 öğretim yılı için meslek yüksekokulları ile açıköğretim önlisans programlarına yerleştirilebilmeleri, bu programlarda sağlanan kontenjanlara bağlı kalacaktır. |
| Sınavsız Öğrenci Alan Bölümler İçin TIKLAYIN |